ชุมชนโรงเจ 1

ชุมชนโรงเจ 1

ภาพประกอบ 1 : ป้ายชุมชนโรงเจ 1
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

1. ข้อมูลประวัติชุมชน

ชุมชนโรงเจ 1 ตั้งอยู่บริเวณ ซอยเทอดไท 21 ถนนเทอดไท แขวงบางยี่เรือ เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร ได้ก่อตั้งเมื่อ ปี 2553 โดยมีนายยุทธชัย ธรรมนภาวงศ์ เป็นผู้ริเริ่มก่อตั้งและเป็นประธานกรรมการชุมชนคนแรกของชุมชนโรงเจ 1 และได้ผลัดเปลี่ยนประธานชุมชนจนมาถึงปัจจุบัน คือ นายจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์ ที่มาจากการเลือกตั้งของคนในชุมชน ในสมัยก่อนชุมชนโรงเจ 1 และชุมชนโรงเจ 2 เป็นพื้นที่เดียวกัน แต่เนื่องจากนายจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์ หมดวาระการเป็นประธานชุมชน จึงได้มีการเลือกตั้งประธานชุมชนคนใหม่ แล้วมีประธานชุมชนคนใหม่เข้ามาบริหารจึงได้แบ่งเขตการปกครองเป็น 2 ชุมชน เพื่อสะดวกต่อการจัดสรรพื้นที่ เมื่อหมดวาระจึงได้มีการเลือกตั้งขึ้นใหม่อีกครั้ง ทำให้นายจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์ ก็ได้กลับขึ้นมาเป็นประธานชุมชนจนถึงปัจจุบัน

ในอดีตสภาพบ้านเรือนเป็นบ้านไม้ 2 ชั้น คนในชุมชนประกอบอาชีพเกษตรกรรม ทำสวนพลูทั้งชุมชน แต่ในปัจจุบันคนในชุมชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้าง ค้าขาย บ้านเรือนได้แปรสภาพเปลี่ยนแปลงไปเป็นตึกแถวแต่ยังคงบ้านไม้ 2 ชั้น ซึ่งมีอายุราว 100 ปีไว้อยู่

2. ที่ตั้งและลักษณ์ทางกายภาพ

ชุมชนโรงเจ 1 มีพื้นที่ประมาณ 31 ไร่ มีลักษณะเป็นชุมชนขนาดเล็ก ส่วนใหญ่จะประกอบไปด้วยบ้านเรือน ห้องแถว และตึกแถวเรียงชัดติดกัน ภายในชุมชนมีลักษณะค่อนข้างแออัด และไม่มีพื้นที่ในการประกอบกิจกรรม ส่วนกลางของชุมชน

ในชุมชนนี้มีลักษณะพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบลุ่ม อยู่ติดกับคลองบางสำเหร่ ซึ่งเป็นคลองที่กั้นระหว่างชุมชนโรงเจ1 และชุมชนโรงเจ 2 มีปัญหาเรื่องน้ำท่วมขังจากการระบายน้ำไม่ทัน ในช่วงหน้าฝนและช่วงน้ำหลาก บ้างแต่ก็เป็นช่วงสั้น ๆ

2.1 อาณาเขตของชุมชน

ตั้งอยู่ที่ ซอยเทอดไท 21 ถนนเทอดไท แขวงบางยี่เรือ เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร

อาณาเขต
ทิศเหนือ ติดกับ ทางรถไฟสายวงเวียนใหญ่ – มหาชัย
ทิศใต้ ติดกับ ชุมชนโรงเจ 2
ทิศตะวันออก ติดกับ ชุมชนหลังศูนย์จันทร์ฉิมไพบูลย์
ทิศตะวันตก ติดกับ วัดกันตทาราม

ภาพประกอบ 4 : แผนที่แสดงอาณาเขตชุมชนโรงเจ 1
ภาพจาก : https://www.google.co.th/maps/place/1600/

ภาพประกอบ 2 : สภาพบ้านเรือนในปัจจุบัน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 3 : ป้ายซอยเทอดไท 21
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 5 : นายจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์ (ประธานชุมชน)
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

3. คณะกรรมการชุมชน

คณะกรรมการชุมชนโรงเจ 1 มีทั้งหมด 10 คน ดังนี้

ประธานชุมชน คือ นายจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์
คณะกรรมการชุมชน : 10 คน

รายชื่อคณะกรรมการชุ่มชนโรงเจ1
1. นายจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์ (ประธานชุมชน)
2. นางเบญจวรรณ ปัญญาประทีป (เลขานุการ)
3. นายชลิต ศรีธนสุนทร (เหรัญญิก)
4. นางชวนันท์ วิศัธศิริ (กรรมการ)
5. นางสิม ลาดบัวขาว (กรรมการ)
6. นางสาวจงรักษ์ นุ่มสำอาง (กรรมการ)
7. นายวิเชียร แซ่เฮ๊า (กรรมการ)
8. นางสมจิตร บวรสิทธิโชค (กรรมการ)
9. นางสาวขาลทอง นุติพาณิชย์ (กรรมการ)
10.นางสมศรี วรจินดา (กรรมการ)

4. ลักษณะประชากร

ประชากรในชุมชน มีจำนวน 424 หลังคาเรือน 470 ครอบครัว มีประชากรชายจำนวน 1,103 คน และประชากรหญิงจำนวน 1,097 คน รวมเป็น 2,200 คน เป็นชุมชนประเภทแออัด ประชาชนส่วนใหญ่จบการศึกษาภาคบังคับ จึงประกอบอาชีพค้าขาย หรือรับจ้างทั่วไป

ประชาชนในชุมชนโรงเจ 1 ส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ แต่ไม่มีวัดประจำชุมชน ผู้คนจึงนิยมไปทำบุญที่วัดในชุมชนตรงข้าม

ภาพประกอบ 6 : ร้านค้าในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 7 : ร้านค้าในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

5. วิถีชีวิตในชุมชน

5.1 อาชีพของคนในชุมชน

ส่วนใหญ่แล้วคนในชุมชนนี้มักจะประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไปร้อยละ 30 ลูกจ้างหรือพนักงานบริษัท ร้อยละ 20 รับราชการหรือวิสาหกิจ ร้อยละ 10 ค้าขาย โดยเปิดเป็นร้านขายของชำ ร้านอาหารตามสั่ง บริเวณ หน้าบ้านของตนเอง ร้อยละ 20 ธุรกิจส่วนตัว ร้อยละ 10 และอื่นๆ อีกร้อยละ 10 โดยรวมแล้วในแต่ละเดือน รายได้เฉลี่ยต่อครัวเรือนอยู่ที่ประมาณ 9,000 บาทต่อเดือน ชาวบ้านในชุมชนมีการดำเนินวิถีชีวิตแบบเรียบง่ายหาเช้ากินค่ำ

5.2 การศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

ประชากรส่วนใหญ่จบการศึกษาภาคบังคับ บางส่วนก็ศึกษาต่อในระดับที่ตามกำลังความสามารถและกำลังทรัพย์ของตนเอง ในส่วนของการนับถือศาสนา ประชากรในชุมชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ

ภาพประกอบ 8 : ร้านค้าในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 9 : ร้านค้าในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

5.3 วิถีชีวิตในรอบวัน (กิจวัตรประจำวัน, การประกอบอาชีพ ฯลฯ)

ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้างและค้าขาย ซึ่งเปิดร้านขายของชำบริเวณหน้าบ้านตนเอง

5.4 วิถีชีวิตรอบสัปดาห์ (การทำบุญวันพระ ฯลฯ)

ในรอบสัปดาห์จะมีวันสำคัญทางศาสนา เช่น วันพระ ประชาชนก็จะไปทำบุญตักบาตรที่วัดบริเวณ รอบข้าง เพราะไม่มีวัดประจำชุมชน วัดที่ตั้งใกล้เคียงกับชุมชน เช่น วัดราชคฤห์ วัดจันทารามวรวิหาร วิถีชีวิตของคนในชุมชนจากคำให้สัมภาษณ์ของประธานชุมชน (นายจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์) และสมาชิกในชุมชนคนอื่นๆ ให้การว่า วิถีชีวิตของคนในชุมชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพรับจ้าง ค้าขาย วิถีชีวิตของคนในชุมชนช่วงวันจันทร์ – วันเสาร์ จะเป็นวิถีชีวิตของคนเมืองคือไปทำงานในตอนเช้า และกลับบ้านในตอนค่ำ ส่วนในวันหยุดซึ่งส่วนใหญ่เป็นวันอาทิตย์หรือวันเทศกาลในแต่ละปี เช่น ของชุมชนก็เป็นประเพณีวันสำคัญของไทย อาทิเช่น วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา วันสงกรานต์ เป็นต้น แต่จะมีความแตกต่างจากชุมชนอื่นตรงที่ คนส่วนใหญ่เป็นคนไทยเชื้อสายจีน จึงมีประเพณีหรือเทศกาลที่เป็นของจีน เช่น เทศกาลตรุษจีน เทศกาลไหว้บรรพบุรุษ เทศกาลกินเจ จะครึกครื้นมากที่สุดในชุมชน เพราะมีโรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว ตั้งอยู่ศูนย์กลางของชุมชน อีกทั้งผู้คนในชุมชนก็มีการเกื้อกูลอาศัยกันและให้ความร่วมมือในการปฏิบัติงานในพิธีต่างๆ และคอยสอดส่องดูแลความเป็นอยู่ในชุมชนร่วมกัน หากมีใครแปลกหน้าเข้าไปในชุมชนก็จะรู้ได้ว่าไม่ใช่คนท้องถิ่น เพราะทุกคนในชุมชนอยู่ด้วยกันมานมนานจำหน้าตากันได้

เนื่องจากว่าชุมชนโรงเจ 1 ไม่มีวัดประจำชุมชน ดังนั้นผู้คนในชุมชนจะไปทำบุญที่วัดตรงข้ามชุมชน ก็คือ วัดราชคฤห์ วัดจันทารามวรวิหาร (วัดกลาง ตลาดพลู) โดยภายในวัดจะมีตลาดสดตอนเช้าทุกวัน

ภาพประกอบ 10 : วัดจันทารามวรวิหาร
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 11 : วัดจันทารามวรวิหาร
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 12 : ตลาดสดในวัดจันทารามวรวิหาร
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 13 : ร่วมทำบุญกับคนในชุมชนในวันมาฆบูชา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 14 : ร่วมทำบุญกับคนในชุมชนในวันมาฆบูชา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 15 : ร่วมทำบุญกับคนในชุมชนในวันมาฆบูชา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 16 : ร่วมทำบุญกับคนในชุมชนในวันมาฆบูชา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 17 : วัดราชคฤห์
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

5.5 วิถีชีวิตรอบปี (ประเพณี, วัฒนธรรม ฯลฯ)

งานประเพณี เช่น เทศกาลกินเจ ที่โรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว

6. ผลิตภัณฑ์ชุมชน

ของฝากหรือของที่ระลึกของชุมชนโรงเจ 1 ได้แก่ กุยช่ายตลาดพลู ซึ่งเป็นที่ผลิตค้าส่งมาเป็นเวลา 70-80 ปี ไม่มีการขายน่าร้าน ทำเฉพาะส่งเท่านั้น โดยจะเริ่มทำตั้งแต่ตี 2-3 พอเวลาตี 5-6 โมงเช้าก็จะมีพ่อค้าคนกลางมารับส่งไปขายที่ตลาดพลู ชิ้นละ 5 บาท มีหลายไส้ เช่น ไส้หน่อไม้ ไส้ผัก ไส้เผือก เป็นต้น นับว่าโรงงานผลิตขนาดเล็ก หรือครัวเรือน 1 แห่ง ( มีคนงานไม่เกิน 50 คน)

ของฝากหรือของที่ระลึกของชุมชนโรงเจ 1 ที่สำคัญอีกอย่างหนึ่งก็คือ ขนมปุยฝ้าย ซึ่งเป็นที่ผลิตค้าส่งมาเป็นเวลาอย่างยาวนาน ไม่มีการขายน่าร้าน ทำเฉพาะส่งเท่านั้น ขนมปุยฝ้ายที่ชุมชนนี้มีลักษณะเด่นตรงที่มีขนาดใหญ่กว่าที่อื่น ใช้แป้งสด ทำสดใหม่ทุกวัน โดยจะเริ่มทำตั้งแต่ตี 5 เป็นต้นไป และก็จะมีพ่อค้าคนกลางมารับส่งไปขายที่อีกทีหนึ่ง นับว่าโรงงานผลิตขนาดเล็ก หรือครัวเรือน 1 แห่ง ( มีคนงานไม่เกิน 50 คน)

ภาพประกอบ 18 : กุยช่าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 19 : สถานที่ผลิตกุยช่าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่1/3/61

ภาพประกอบ 20 : สถานที่ผลิตกุยช่าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่1/3/61

ภาพประกอบ 21 : สถานที่ผลิตกุยช่าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่1/3/61

ภาพประกอบ 22 : สถานที่ผลิตกุยช่าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 23 : ซาวแป้งขนมปุยฝ้าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 24 : ภายในสถานที่ทำขนมปุยฝ้าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 25 : ขนมปุยฝ้าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 26 : ขนมปุยฝ้าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 27 : ขนมปุยฝ้าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 28 : ขนมปุยฝ้าย
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

7. แหล่งทรัพยากร

สภาพอากาศในชุมชน เนื่องจากชุมชนค่อนข้างมีความแออัด จึงมีสภาพอากาศค่อนข้างอบอ้าวและทำให้อากาศถ่ายเทไม่ค่อยสะดวก

7.1 แหล่งน้ำ

แหล่งน้ำธรรมชาติในชุมชน คือ คลองสำเหร่ (เป็นเพียงคลองกั้นระหว่างชุมชนโรงเจ 1 และโรงเจ 2 เท่านั้น) โดยคลองสำเหร่เริ่มต้นจากแม่น้ำเจ้าพระยาจนไปถึงคลองบางกอกใหญ่ มีขนาดความกว้าง 4-6 เมตร มีขนาดยาว 2,800 เมตร เป็นคลองที่มีน้ำตลอดปี โดยมีประตูระบายน้ำคลองสำเหร่ (ไม่ได้อยู่ในชุมชนโรงเจ 1)

ภาพประกอบ 29 : ประตูระบายน้ำคลองสำเหร่
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 30 : คลองสำเหร่ที่กั้นระหว่างชุมชนโรงเจ1และโรงเจ 2
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 31 : สภาพคลองที่กั้นระหว่างชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

7.2 ลักษณะดิน

ชุดดิน ในสมัยก่อนดินในย่านชุมชนเป็นดินที่เหมาะแก่การปลูกพลู แต่เนื่องจากสังคมเมืองได้เข้ามาทำให้มีการจัดสรรและพัฒนาพื้นที่ ที่มีความเจริญก้าวหน้ามากยิ่งขึ้น ในปัจจุบันพื้นที่นั้นได้ถูกปกคลุมด้วยพื้นคอนกรีตเพื่อความสะดวกสบายของชุมชน

ภาพประกอบ 32 : สภาพพื้นคอนกรีตในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

7.3 ศูนย์บริการชุมชน

เนื่องจากชุมชนนี้เป็นชุมชนแออัด และไม่มีพื้นที่ในการประกอบกิจกรรม ส่วนกลางของชุมชนจึงใช้ศูนย์สุขภาพชุมชนเป็นที่รวมตัวในการประชุมปรึกษาหารือ หากเป็นวันปกติก็จะปิดทำการ

ภาพประกอบ 33 : ศูนย์สุขภาพชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 34 : ศูนย์สุขภาพชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 35 : ที่ทำการชุมชนโรงเจ1
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

8. สถานที่สำคัญในชุมชน

โรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว แต่เชาวบ้านมักเรียกว่าโรงเจ เสี่ยงเข่งป็นโรงเจที่ตั้งอยู่ในชุมชนโรงเจ 1 เป็นโรงเจที่เก่าแก่และใหญ่ที่สุด ซึ่งก่อตั้งมาร้อยกว่าปีแล้ว มีขนาด 5 ไร่ โรงเจเชี่ยงเข่งตั้วนี้ ได้มีความสัมพันธ์กับคนในชุมชนเป็นอย่างมาก ในสมัยก่อนบริเวณที่เป็นชุมชนโรงเจ จะเป็นสวนพลูที่จะส่งไปขายที่ตลาดพลู แต่เมื่อประชากรเพิ่มขึ้นจึงทำให้การขยายตัวของบ้านเรือนมีจำนวนมากขึ้นสวนพลูก็หายไป และมีอาคารบ้านเรือนเข้ามาแทนที่จนรวมตัวกันเป็นชุมชนโรงเจขึ้นมา โรงเจที่แห่งนี้มีลักษณะเด่นคือ เมื่อเดินเข้ามาโรงเจทางประตูทางเข้าพบว่าจะมีบ่อน้ำทั้งสองข้างซ้ายขวา ซึ่งบ่อน้ำแห่งนี้เมื่อในสมัยก่อนเป็นที่ให้ผู้คนมาบริโภคใช้สอยกันเมื่อเวลาที่คนในชุมชนขาดแคลนน้ำดื่มน้ำใช้

ในปัจจุบันโรงเจนี้จะได้รับความนิยมเป็นอย่างมากในช่วงเทศกาลกินเจเดือน 9 คนเป็นจำนวนมาก มีการโปรยทาน กินเจ แต่งชุดขาว ขายอาหารเจกันทั้งชุมชน ทำให้ชุมชนครึกครื้น

ภาพประกอบ 36 : ภาพถ่ายดาวเทียม
ที่มาภาพ : https://www.google.co.th/maps/@13.7205101,100.4806962,173m/data=!3m1!1e3?hl=th

ภาพประกอบ 37 : ภายในโรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 38 : ภายในโรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 39 : ภายในโรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 40 : เทศกาลกินเจที่โรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว
ที่มาภาพ : http://topicstock.pantip.com/food/topicstock/

ภาพประกอบ 41 : เทศกาลกินเจที่โรงเจเชี่ยงเข่งตั้ว
ที่มาภาพ : http://topicstock.pantip.com/food/topicstock/

ภาพประกอบ 42 : ชาวบ้านขายอาหารเจในเทศกาลกินเจ
ที่มาภาพ : http://topicstock.pantip.com/food/topicstock/

ภาพประกอบ 43 : ผู้ให้สัมภาษณ์ คุณจิระสิทธิ์(ประธานชุมชนโรงเจ 1)
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ผู้ให้สัมภาษณ์ : คุณจิระสิทธิ์ ธรรมนภาวงษ์ อายุ 77 ปี
วันที่สัมภาษณ์ : วันที่ 4 มีนาคม 2561
สถานที่ให้สัมภาษณ์ : บ้านเลขที่ 180 ถนน เทอดไท ซอย เทอดไท 21 ตำบล บางยี่เรือ อำเภอ ธนบุรี จังหวัด กรุงเทพมหานคร

ข้อมูลที่ให้สัมภาษณ์ : เกิดที่ชุมชนนี้ นับถือศาสนาพุทธมีอาชีพค้าขายอยู่ในชุมชน มีบุตรทั้งหมด 7คน ภรรยาก็เป็นในชุมชนนี้เช่นกัน ได้เล่าว่าสมัยก่อนชุมชนเป็นสวนพลู จำนวนประชากรผู้หญิงน้อยกว่าผู้ชายเป็นชุมชนแออัด อาชีพของคนในชุมชนส่วยใหญ่รับจ้างทั่วไป คนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ มีโรงเจใหญ่กับโรงเจเล็กวันพระทำบุญที่วัดราชคฤห์ ในชุมชนมีกิจกรรมที่ทางการส่งมาให้จัดทำประธานชุมชนก็จะจัดทำตามที่ได้รับมอบหมาย กิจกรรมที่โดดเด่นในชุมชนคือการโปรยทาน ไม่มีวัด โรงเรียน สถานพยาบาลใดๆในชุมชน มีแต่สถานที่ทางประวัติศาสตร์คือ โรงเจตั้งก่อนที่ประธานชุมชนจะเกิดเสียอีก แต่ก่อนบ้านคุณลุงอยู่บริเวณโรงเจแต่โรงเจได้ของที่ไม่ทำแห่งใหม่คุณลุงจึงย้ายมาเช่าพื้นที่บริเวณใหม่ ไม่มีสวนสาธารณะมีแต่คอนโดในพื้นที่เป็นคอนโดแบบสลัม เลี้ยงสุนัข แมว ปลูกต้นไม้

ของขึ้นชื่อในชุมชนคือ กุยช่ายที่ทำมานานแล้วเป็นเวลา 70-80 ปี สมัยก่อนมีการเพราะปลูกสวนพลู หมาก มะพร้าว แต่ตอนนี้ไม่มีแล้ว มีผู้สูงอายุจำนวน 10 คนส่วนมากนอนติดเตียง ประธานชุมชนนั้นทำอาชีพค้าขายมาโดยตลอด ผู้สูงจะอยู่ตามบริเวณห้องแถว พักหลังมีคนนอกพื้นที่มาอาศัยเช่าอยู่ แนวเขตพื้นที่กั้นคลองสำเหร่ มีเขื่อนล้อมรอบ ทางรถไฟมี 3 ชุมชนติดกันล้อมรอบโรงเจ สมัยก่อนมีแต่โรงเจชุมชนเดียวได้มีการแยกตัวออกไปตั้งชุมชนใหม่เป็น โรงเจ 2 พื้นที่ไม่เยอะขนาดนี้สามารถดุแลได้ทั่วถึง นักเรียนส่วนมากเรียนกันที่วัดกันตราราม และวัดราชคฤห์ อาชีพครูก็มีอยู่ในชุมชน สมัยก่อนคนจีนอยู่เยอะพอมีฐานะก็ย้ายออกไป เปลี่ยนเป็นชาวต่างชาติ เช่น เขมร แขก เคยไฟไหม้ 2 ครั้ง 30 กว่าหลังคาเรือนได้รับความเสียหายจากฟ้าฟ้ารัดวงจรเพราะเป็นบ้านไม้ มีบ้านไม้เก่าอายุ 60 ปี เปลี่ยนเป็นตึกที่ทำด้วยปูน เป็นที่ตาบอดในสมัยก่อนแต่ปัจจุบันมีการตัดผ่านสามารถออกได้ ไม่ค่อยมีจุดสำคัญอะไรมากมีแต่โรงเจเท่านั้น เทศกาลกินเจเดือน 9 คนเป็นจำนวนมาก มีการโปรยทาน กินเจ แต่งชุดขาว ขายอาหารเจ ชุมชนครึกครื้น ชื่อโรงเจคือ เสี่ยงเข่ง มีศูนย์อนามัย ในชุมชนไม่ค่อยมีอะไรไม่วุ่นวาย ทุกคนรู้จักกันแทบทั้งหมด ชุมชนเป็นชุมชนแออัดแบบสลัม มีคนทำความสะอาดโดยเจ้าหน้าที่เขต มีสายตรวจคอยดูแล โรงพยาบาลที่ใกล้เคียงชุมชน รพ. ตากสิน รพ.ทหารเรือ

อนาคตชุมชนไม่สามารถขยายตัวได้แล้วไม่มีสวนสาธารณะให้กับคนในชุมชนได้ทำกิจกรรมเพราะแออัด แนะนำบุคคลในชุมชนในการสัมภาษณ์คือเลขาประธานชุมชน ในชุมชนไม่ค่อยสามัคคีกันเท่าไรกันบางคนไม่ค่อยรู้ข้อมูลเพราะพึ่งย้ายมาอยู่ใหม่

ผู้ให้สัมภาษณ์ : คุณจรัสพัฒน์ ธรรมนภาวงษ์ อายุ 74 ปี
วันที่สัมภาษณ์ : วันที่ 4 มีนาคม 2561
สถานที่ให้สัมภาษณ์ : บ้านเลขที่ 180 ถนน เทอดไท ซอย เทอดไท 21 ตำบล บางยี่เรือ อำเภอ ธนบุรี จังหวัด กรุงเทพมหานคร

ข้อมูลที่ให้สัมภาษณ์ : อาศัยอยู่ในชุมชนโรงเจมา 70 ปี เดิมเป็นคนจังหวัดปราจีนบุรี แต่ย้ายมาอยู่ในชุมชนโรงเจตั้งแต่อายุประมาณ 5 ปีย้ายมากับครอบครัว ชุมชนโรงเจแต่ก่อนมีคลองหลายคลอง และเป็นสวนพลู พื้นที่หน้าบ้านก็เป็นสวนพลู ภายหลังก็ได้มีการปรับปรุงพื้นที่ สร้างเป็นบ้านเรือนขึ้นมาแทน เป็นชุมชนที่มีของกินหลากหลาย

ภาพประกอบ 44 : ผู้ให้สัมภาษณ์ คุณจรัสพัฒน์
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ภาพประกอบ 45 : ผู้ให้สัมภาษณ์ คุณสัมพันธ์
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ผู้ให้สัมภาษณ์ : คุณสัมพันธ์ นุ่มสำอางค์ อายุ 52 ปี
วันที่สัมภาษณ์ : วันที่ 4 มีนาคม 2561
สถานที่ให้สัมภาษณ์ : บ้านเลขที่ 40 ถนน เทอดไท ซอย เทอดไท 21 ตำบล บางยี่เรือ อำเภอ ธนบุรี จังหวัด กรุงเทพมหานคร

ข้อมูลที่ให้สัมภาษณ์ : อาศัยตั้งอยู่พื้นที่โรงเจ 1 ตั้งแต่เกิด สัญชาติไทย นับถือศาสนาพุทธ อาศัยอยู่บริเวณใกล้เคียงโรงเจ 1 ประกอบอาชีพรับจ้างทั่วไป เป็นกรรมการอยู่ในโรงเจ 1 มาช่วยทำความสะอาดตลอดโรงเจ1 ตั้งอยู่บริเวณนี้มาก่อนที่จะมีชุมชน โดยในอดีตรั้วโรงเจ1เป็นต้นไม้ที่กั้นระหว่างชุมชนกับโรงเจ1และสมัยก่อนจะมีบ่อน้ำ 2 บ่อจะเป็นน้ำประปาสะอาดมาก คนสมัยก่อนหากไม่มีน้ำก็จะมาเอาน้ำที่โรงเจ 1 ปัจจุบันเป็นที่กราบไว้สิ่งศักดิ์สิทธิ์ ในโบสถ์กรณีที่กินเจ จะต้องใส่ชุดขาวจึงจะเข้าได้ หากนับผู้คนที่เข้าโรงเจ 1 ในปัจจุบัน โดยในสมัยนี้ผู้คนเข้าโรงเจน้อยลง จะเข้าแค่ในช่วงเทศกาล วันธรรมดาก็จะมีแค่คนหรือสองคนมาหยอดตู้หรือไหว้พระ ในช่วงเทศกาลกินเจคนจะเยอะ คนแก่ที่อยู่ในนี้จะเรียกว่าอาโก เพราะเค้าจะถือศีลกินเจ ตั้งแต่เด็กๆ จะไม่มีลูก ในกรณีที่จะมีลูกก็จะต้องขอมาเลี้ยง กินเจมาตลอดจนแก่ จะมีครอบครัวไม่ได้ เหมือนกับบวช เป็นการถือศีล ทุกวันนี้ก็ยังมีอยู่ แต่น้อยมากที่จะถือศีลกินเจจนเสียชีวิต เวลาทำพิธีจะใส่ชุดอ้อ สีขาว และมีคนมาทำพิธี แต่สมัยนี้เนื่องจากมีคนเข้ามาที่โรงเจ1น้อยลงจึงมีการประชาสัมพันธ์โดยการให้พระไปออกโทรทัศน์เพื่อดึงใจคนเข้ามากินเจ รอบๆชุมชนส่วนใหญ่จะเป็นคนดั่งเดิม และสมัยก่อนจะเป็นพื้นที่สวนพลูและเป็นบ้านไม้แต่เนื่องจากเกิดเหตุไฟไหม้บ้านเรือนบ่อยๆ จึงมีการปรับปรุงพื้นที่สร้างเป็นตึกแถว หรือคอนโดมิเนียมเพื่อง่ายต่อการจัดสรรพื้นที่ในชุมชน จึงมีประชากรจากที่อื่นเข้ามามากขึ้น

ผู้ให้สัมภาษณ์ : คุณพรพรรณ บุญเหลี่ยม
วันที่สัมภาษณ์ : วันที่ 4 มีนาคม 2561
สถานที่ให้สัมภาษณ์ : บ้านเลขที่ 31 ถนน เทอดไท ซอย เทอดไท 21 ตำบล บางยี่เรือ อำเภอ ธนบุรี จังหวัด กรุงเทพมหานคร

ข้อมูลที่ให้สัมภาษณ์ : อาศัยอยู่ที่โรงเจตั้งแต่กำเนิด ปัจจุบันก็ยังอาศัยอยู่ที่บ้านเลขที่เดิม ชุมชนโรงเจ1ตั้งแต่กำเนิดนับถือศาสนาพุทธ สัญชาติไทย จบการศึกษาปวช. อาชีพค้าขาย อดีตทำงานเป็นลูกจ้างชั่วคราวที่โรงพยาบาล และออกมาเป็นแม่ค้าประมาณ3ปีก่อน บริเวณโรงเจ1 ส่วนมากเป็นคนจีน มีการเปลี่ยนแปลงจากอดีตบางอย่าง เช่น ในอดีตประตูโรงเจจะเป็นประตูเล็กๆ ก็ได้มีการเปลี่ยนเป็นประตูใหญ่ๆ ไม่มีคอนโดที่พึ่งเข้ามาก่อสร้าง แต่จะเป็นบ้านไม้หมด แต่ถนนมีอยู่เดิมแล้ว ตอนเทศกาลกิจเจก็จะขายอาหารเจ คนก็จะมากินเจ ในสมัยก่อนคนจะมีจำนวนมากกว่านี้ แต่ปัจจุบันคนมีจำนวนลดลงเพราะคนเริ่มไปสู่ความเจริญ ชุมชนเก่าๆ ก็จะมีคนเริ่มย้ายออกไป และชุมชนก็เริ่มสร้างคอนโด คนรุ่นใหม่เข้ามาก็จะมาอยู่ตามคอนโดที่ไม่ยุ่งเกี่ยวพบปะกัน ต่างคนต่างอยู่ แต่ในสมัยก่อนก็จะรู้จักกันและช่วยเหลือกัน คนแปลกหน้าเข้ามาก็จะทำให้ทราบว่ามีคนที่ไม่ได้อยู่ในชุมชนเข้ามาในชุมชน แต่ตอนนี้ไม่สามารถบอกได้ ในโรงเจสมัยก่อนก็จะมีบ่อน้ำ ถ้าน้ำไม่พอใช้สอยก็จะสามารถเข้าไปตักในโรงเจได้ แต่ตอนนี้เปลี่ยนแปลงแล้วบ่อน้ำไม่สะอาดเหมือนเดิม จึงไม่สามารถนำไปใช้สอยได้ เทศกาลกินเจส่วนใหญ่จะเป็นขนมคล้ายกะหรี่ปั๊บที่จะเป็นไส้ถั่ว และจะมีอยู่หนึ่งร้านที่เก่าแก่มากแต่ตอนนี้คนขายได้เสียชีวิตไปแล้ว และไม่มีใครมาสืบทอดกิจการต่อ จึงได้สูญหายไป ในซอยโรงเจนี้จะมีอาหารเจขายเป็นจำนวนมาก เมื่อถึงเทศกาลกินเจคนที่ต้องการทานอาหารเจก็จะเข้ามาในซอยชุมชนโรงเจนี้ และตอนนี้ก็จะมาเฉพาะเทศกาลกินเจ แต่สมัยก่อนจะมีคนเยอะมาก ปกติคุณพรพรรณ บุญเหลี่ยมจะทำบุญที่ต่างจังหวัด เพราะต่างจังหวัดมีความต้องการมากกว่าในกรุงเทพฯ ในโรงเจก็จะมีรูปเก่าแก่หลายร้อยปีที่หายากมากแล้ว ทางหน้าโรงเจก็จะเป็นบ่อน้ำ เข้าไปอีกก็จะมีหลวงพ่อทันใจ เข้าไปด้านในอีกก็จะมีรายชื่อของคนที่ทานเจตลอดชีวิตและได้เสียชีวิตไปแล้ว โรงเจนี้เป็นของคนจีนที่ได้มาสร้างไว้ ข้างในโรงเจเป็นโรงเจของเก่า แต่ข้างหน้าจะเป็นการสร้างใหม่ จะมีเตาเผาที่ไว้เผากระดาษ ส่วนมากคนจะเข้าถึงแค่ข้างหน้า แต่ข้างในก็จะเป็นสถานที่เก่าแก่หลายร้อยปีที่คนมักจะไม่รู้ว่ามี จึงไม่ได้เข้ามา จะมีการอธิฐานขอพรในโรงเจ สภาพแวดล้อมชุมชนโรงเจปัจจุบันก็จะมีคอนโดเริ่มล้มชุมชนไว้ และอดีตที่โรงเจมีสวนพลูเยอะมาก สาเหตุที่ชื่อชุมชนโรงเจเพราะมีโรงเจ และสมัยก่อนมีโรงเจ 2 แต่ตั้งแต่ที่เจ้าอาวาสที่คอยดูแลโรงเจ 2 เสีย ก็ไม่มีใครมาดูแลต่อจึงได้ปิดไป แต่โรงเจใหญ่ยังมีคนมาดูแลต่อจึงยังเปิดอยู่ ข้างในชุมชนก็จะมีศาลเจ้าที่มีอายุเท่าๆกับโรงเจคือ 100 กว่าปี สมัยก่อนโรงเจ1กับโรงเจ 2 จะเป็นชุมชนเดียวกัน พึ่งเข้ามาแบ่งเป็นโรงเจ 1 กับโรงเจ 2 เพราะว่าเมื่อมีปัญหาอะไรจะได้จัดสรรการดูแลได้ง่าย และจะมารวมกันที่โรงเจ โรงเจก็จะเปรียบเสมือนสถานที่ในทางประวัติศาสตร์และเป็นที่รวมตัวกันของคนในชุมชน ชุมชนโรงเจเริ่มเปลี่ยนไปตามกาลเวลาเพราะได้มีคนรุ่นใหม่เข้ามาอาศัย คนเก่าคนแก่ที่อยู่ก็ยังคงเหมือนเดิมแต่คนรุ่นใหม่เข้ามาก็จะต่างคนต่างอยู่ แต่ถ้าถามว่าเทคโนโลยีไม่นิยมก็จะดีกว่าเพราะคนก็จะได้พูดคุยกันเหมือนญาติมากกว่า มีอะไรก็ช่วยเหลือกันเหมือนเมื่อก่อน

ภาพประกอบ 46 : ผู้ให้สัมภาษณ์ คุณพรพรรณ
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 1/3/61

ประมวลภาพกิจกรรม

ภาพประกอบ 47 : ประธานชุมชนชี้แจงอาณาเขต
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 48 : สัมภาษณ์ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 49 : สัมภาษณ์ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 50 : สัมภาษณ์ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 51 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 52 : สัมภาษณ์ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 53 : สัมภาษณ์ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 54 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 55 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 56 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 57 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 58 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 59 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 60 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 61 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 62 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 63 : ภาพโรงเจในสมัยก่อน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 64 : สัมภาษณ์คนในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61