ชุมชนตรอกเทวดา

ชุมชนตรอกเทวดา

ภาพประกอบ 1 : ป้ายชื่อชุมชนตรอกเทวดา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

1. ประวัติความเป็นมาของชุมชน (ชื่อเป็นทางการ และชื่อที่ชาวบ้านเรียก)

ชุมชนตรอกเทวดา ก่อตั้งในปี พ.ศ. 2502 และได้แต่งตั้งอย่างเป็นทางการเมื่อปี พ.ศ. 2532 ในอดีตประชาชนจะปลูกสวนมะพร้าว สวนฝรั่ง มีคลองพาดผ่านชื่อคลองลำปะดง ประชาชนนิยมการสัญจรทางเรือเป็นหลัก จนกระทั่งเมื่อมีความเจริญเข้ามาจึงเกิดการอพยพเข้ามาของผู้คน จึงเปลี่ยนจากบ้านสวนเป็นบ้านเรือน ห้องแถว ทำให้อาชีพในการทำสวนหายไปและเปลี่ยนเป็นอาชีพค้าขายถึงปัจจุบัน

ชื่อของชุมชนตรอกเทวดา แต่เดิมเรียกว่า ศาลเจ้านอก เนื่องด้วยไม่สามารถระบุที่ตั้งชุมชนได้ชัดเจน ซึ่งครอบคลุมไปเป็นบริเวณกว้างทำให้ไม่สามารถระบุพิกัดหรือตำแหน่งที่คนในชุมชนอาศัยอยู่ได้ คุณสมพงษ์ เวชสิทธ์ และคุณชนินทร์ เสนะวัต (ประธานชุมชนคนปัจจุบัน) ได้ร่วมกันตั้งชื่อชุมชนว่า ตรอกเทวดา เพราะมีความเชื่อว่าเทวดาจะช่วยคุ้มครองคนในชุมชนให้มีความสุข ทำให้ในปัจจุบันชุมชนนี้เป็นที่รู้จักในชื่อ ชุมชนตรอกเทวดา

2. ที่ตั้งและลักษณ์ทางกายภาพ

ชุมชนตรอกเทวดา มีลักษณะเป็นชุมชนขนาดเล็ก มีพื้นที่ 13 ไร่ ส่วนใหญ่จะประกอบไปด้วยบ้านเรือน ห้องแถว และตึกแถวเรียงชัดติดกัน ภายในชุมชนมีลักษณะค่อนข้างแออัด และมีพื้นที่ในการประกอบกิจกรรมส่วนกลางของชุมชนที่ค่อนข้างจำกัด

2.1 อาณาเขตของชุมชน

ทิศเหนือ ติดต่อกับคลองบางไส้ไก่
ทิศใต้ ติดต่อกับซอยริมทางรถไฟ 4
ทิศตะวันออก ติดต่อกับสถานีรถไฟวงเวียนใหญ่
ทิศตะวันตก ติดต่อกับซอยอินทรพิทักษ์ 5

ภาพประกอบ 5 แผนที่ชุมชนตรอกเทวดา
ที่มา : สำนักงานเขตธนบุรี

ภาพประกอบ 2 : ถนนภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 3 : ลานกิจกรรมของชุมชนตรอกเทวดา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 4 : ห้องแถวแบบไม้
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 6 : นายชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชนตรอกเทวดา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

คณะกรรมการชุมชน

คณะกรรมการชุมชนจันทร์ฉิมไพบูลย์ มีจำนวนทั้งหมด 9 คน ดังนี้

ประธาน นายชนินทร์ เสนะวัต
รองประธาน นายสมนึก กิตติเกียรติกำจร
รองประธาน นายโอฬาร เลิศบันลือศักดิ์
เลขนุการ นางสาวสราญจิต แสงแก้ว
เหรัญญิก นายชัยยุทธ แซ่ตั้ง
ปฏิคม นายชัยยงค์ แซ่ตั้ง
นายทะเบียน นางสาวศิริพร ทำทอง
ประชาสัมพันธ์ นายทนุ ผลศิริอนุสรณ์

4. ลักษณะประชากร

จำนวนประชากรมี 330 ครัวเรือน มีจำนวนประชากรทั้งสิ้น 1,400 คน แยกเป็นผู้ชาย 600 คนและเป็นผู้หญิง 800 คน

ภาพประกอบ 7 : ตึกแถวภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 8 บริเวณภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

5. วิถีชีวิตในชุมชน

5.1 อาชีพของคนในชุมชน

ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพหลัก คือ ประกอบอาชีพค้าขาย โดยเปิดเป็นร้านขายของชำบริเวณหน้าบ้านของตนเอง บางบ้านก็ไปค้าขายที่ตลาดริมทางรถไฟวงเวียนใหญ่ โดยจะเตรียมของออกไปขายตอนช่วงเย็น ส่วนอาชีพรอง คือ ประกอบอาชีพข้าราชการ และรับจ้างทั่วไป

ในส่วนของรายได้ของประชาชนในชุมชนนั้น ส่วนใหญ่มีรายได้ไม่แน่นอน ซึ่งเป็นไปตามช่วงสภาวะของเศรษฐกิจ

5.2 การศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

ประชากรส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 บางส่วนก็ศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาหรือในระดับอื่นๆ ตามกำลังความสามารถและกำลังทรัพย์ของตนเอง

ในส่วนของการนับถือศาสนา ประชากรในชุมชนส่วนใหญ่นับถือศาสนาพุทธ

5.3 วิถีชีวิตในรอบวัน (กิจวัตรประจำวัน,การประกอบอาชีพ ฯลฯ)

ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย ซึ่งจะมีการเตรียมสินค้าในช่วงเย็น เพื่อนำไปขายที่ตลาดริมทางรถไฟวงเวียนใหญ่หรือเปิดร้านขายของชำบริเวณหน้าบ้านของตนเอง

5.4 วิถีชีวิตรอบสัปดาห์ (การทำบุญวันพระ ฯลฯ)

ในรอบสัปดาห์จะมีวันสำคัญทางศาสนา เช่น วันพระ ประชาชนก็จะไปทำบุญตักบาตรที่วัดบริเวณรอบข้าง เพราะไม่มีวัดประจำชุมชน วัดที่ตั้งใกล้เคียงกับชุมชน เช่น วัดเวฬุราชิณ

5.5 วิถีชีวิตรอบเดือน (ประชุมรายเดือน, การพัฒนาหมู่บ้าน ฯลฯ)

ในทุกเดือนจะมีการจัดการประชุมคณะกรรมการชุมชน และในทุกเดือนจะมีการขุดลอกท่อระบายน้ำ เนื่องจากชุมชนเคยมีลำคลองพาดผ่าน และในช่วงฤดูฝนจะเกิดน้ำขังหรือระบายน้ำไปทัน จึงต้องการขุดลอกท่อระบายน้ำทุกเดือนเพื่อป้องกันน้ำท่วม ในช่วงก่อนเปิดเทอมจะมีบริการตัดผมให้กับเด็กๆในชุมชน โดยมีช่างอาสาจากภายนอกมาช่วยบริการตัดผมให้ และบางครั้งอาจมีกิจกรรมอื่นๆเข้ามา เช่น บริการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า โครงการแก้ไขปัญหายาเสพติด เป็นต้น

ภาพประกอบ 9 : การขุดลอกท่อระบายน้ำ
ที่มา : นายชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชน

ภาพประกอบ 10 : กิจกรรมรณรงค์ฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า
ที่มา : นายชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชน

ภาพประกอบ 11 : กิจกรรมรณรงค์แก้ปัญหายาเสพติด
ที่มา : นายชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชน

ภาพประกอบ 12 : กิจกรรมวันเด็ก
ที่มา : นายชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชน

ภาพประกอบ 13 : ของขวัญจับฉลากวันเด็ก
ที่มา : นายชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชน

5.6 วิถีชีวิตรอบปี (ประเพณี, วัฒนธรรม ฯลฯ)

งานประเพณี ในแต่ละรอบเดือน เช่น เดือนมกราคม มีการจัดงานปีใหม่ และงานวันเด็ก โดยมีการจับฉลากของรางวัลให้กับเด็กๆในชุมชนและชุมชนข้างเคียง งบประมาณในการจัดงานวันเด็กนั้นก็ได้จากการเรี่ยไรเงินจากคนในชุมชนตามกำลังศรัทธาของตามเอง ในเดือนเมษายน มีการเล่นน้ำสงกรานต์ภายในชุมชน ช่วงประมาณเดือนกรกฎาคมมีการแห่เทียนเข้าพรรษา โดยจะแห่เทียนจากชุมชนไปยังวัดใกล้เคียง นอกจากนี้ก็จะมีการจัดงานวันเฉลิมพระชนมพรรษาสมเด็จพระนางเจ้าฯ พระบรมราชินีนาถ หรือวันแม่แห่งชาติ ในวันที่ 12 สิงหาคม และวันเฉลิมพระชนมพรรษาพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช หรือวันพ่อแห่งชาติ ในวันที่ 5 ธันวาคม เป็นต้น ส่วนวันสำคัญต่างๆทางพุทธศาสนา ประชาชนก็จะไปทำบุญที่วัดบริเวณใกล้เคียง หรือตามความสะดวกของประชาชน

6. ผลิตภัณฑ์ชุมชน

ของฝากหรือของที่ระลึกของชุมชนตรอกเทวดา ได้แก่ ร้านขนมยายแฝด เจ้าของร้าน คือ นางกำหนด สายทองและนางกำเหนิด โตเสาวภา ซึ่งเป็นร้านขนมหวานเล็กๆที่เปิดขายมาเป็นเวลา 50 ปี ขนมที่นำออกมาขายหน้าร้านมีหลากหลาย เช่น ข้าวเหนียวมูน ขนมลอดช่อง ขนมตะโก้ ขนมใส่ไส้ ข้าวเหนียวหน้าต่างๆ ซึ่งขนมของคุณยายทั้งสองนั้นขายดีมาก ในบางครั้งก็มีผู้สนใจมาติดต่อเพื่อนำขนมไปจัดเลี้ยงในงานต่างๆ

ชุมชนมีการเพาะปลูก หรือมีพืช ผัก ผลไม้ที่สร้างรายได้ให้กับชุมชน : ในอดีตชุมชนตรอกเทวดาเคยเป็นสวนฝรั่ง สวนมะพร้าว แต่ในปัจจุบันได้ล้มเลิกการทำสวนไป

ภาพประกอบ 14 : ร้านขนมยายแฝด
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 15 : ขนมลอดช่อง
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 16 : ข้าวเหนียวสังขยา
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 17 : มะม่วงสุก
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 18 : ขนมตะโก้ และขนมใส่ไส้
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 19 : ข้าวเหนียวสังขยาห่อใบตอง
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 20 : ข้าวเหนียวมูน และน้ำกะทิ
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 21 : ตรอกซอยภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

7. แหล่งทรัพยากร

สภาพอากาศในชุมชน เนื่องจากชุมชนค่อนข้างมีความแออัด จึงมีสภาพอากาศค่อนข้างอบอ้าวและทำให้อากาศถ่ายเทไม่ค่อยสะดวก

ในส่วนของสภาพแม่น้ำ คู คลองนั้น ในอดีตชุมชนตรอกเทวดาเคยมีคลองที่ชื่อว่าคลองลำปะดง แต่ได้ถูกถมไปแล้ว ทำให้ปัจจุบันไม่มีคลองในชุมชน และได้สร้างบ้านเรือนแทน พื้นที่บางส่วนก็กลายเป็นที่ดินของของเอกชน

ผู้ให้สัมภาษณ์ : นายชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชนตรอกเทวดา
วันที่สัมภาษณ์ : วันอาทิตย์ที่ 4 มีนาคม 2561
สถานที่สัมภาษณ์ : บ้านเลขที่ 271 ถนน อินทรพิทักษ์ ตรอก/ซอย อินทรพิทักษ์ 3 ตำบลบางยี่เรือ เขตธนบุรี กรุงเทพมหานคร

ประมวลภาพกิจกรรม

ภาพประกอบ 22 : ถ่ายรูปร่วมกับคุณชนินทร์ เสนะวัต ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 23 : การสัมภาษณ์ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 24 : ประธานชุมชนนำเดินสำรวจชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 25 : เดินสำรวจชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 26 : สัมภาษณ์คุณนภาพร สุพรรณโทวงศ์ ผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 27 : สัมภาษณ์คุณวันดี กระทายขวัญ ผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 28 : สัมภาษณ์บุษรา แซ่อุ้ง ผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 29 : หน้าร้านขนมคุณยายแฝด
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 30 : คุณกำหนด สายทองและคุณกำเหนิด โตเสาวภา เจ้าของร้าน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 31 : มอบของที่ระลึกให้แก่ประธานชุมชนก่อนเดินทางกลับ
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61