ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง

ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง

ภาพประกอบ 1 : ป้ายชื่อชุมชนพัฒนาบ้านล่าง
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

1. ประวัติความเป็นมาของชุมชน (ชื่อเป็นทางการ และชื่อที่ชาวบ้านเรียก)

ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง ตั้งอยู่ริมทางรถไฟวงเวียนใหญ่ ใกล้วัดโพธิ์นิมิตร ประชากรส่วนใหญ่เป็นชาวมุสลิม ที่มาจากปัตตานีและได้ย้ายถื่นฐานมาตั้งรกรากที่นี่ ในสมัยพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช หลังจากที่พระองค์ยกทัพไปตีหัวเมืองปัตตานีและกวาดต้อนผู้คนเข้ามา เมื่อปี พ.ศ.2329

ชุมชนพัฒนาบ้านล่างมีชื่อเดิมที่ชาวบ้านเรียกกันคือ “ชุมชนมัสยิดสวนพลู” เนื่องจากในอดีตพื้นที่บริเวณนี้เป็นสวนที่ปลูกต้นพลู เพื่อบริโภคและส่งขาย จนกระทั้งถึงยุคสมัยรัฐบาลจอมพล ป. พิบูลสงครามที่มีคำสั่งห้ามคนไทยกินหมาก ทำให้การปลูกพลูต้องเลิกไป

ปัจจุบันชุมชนนี้ได้มีชี่อว่า “ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง” เพราะชุมชนที่ต่อจากตลาดพลูแบ่งออกเป็น 2 ชุมชนคือ ชุมชนบ้านบน(ข้างสถานีรถไฟ) และบ้านล่าง และได้มีการประกาศเป็นชุมชนที่จัดตั้งตามระเบียบกรุงเทพมหานครเมื่อปี 2535
(สัมภาษณ์: คุณดาวุธ วรประวัติ)

2. ที่ตั้งและลักษณ์ทางกายภาพ

ชุมชนพัฒนาบ้านล่างตั้งอยู่ในเขตธนบุรี ซึ่งเป็นชุมชนประเภทแออัด ตั้งอยู่ที่ ซ.เทอดไท 9 ถึง ซ.เทอดไท 17 ถนน เทอดไท แขวง บางยี่เรือ ซึ่งเป็นกลุ่มเขต 5. กลุ่มกรุงธนเหนือ ส่วนใหญ่จะประกอบไปด้วยบ้านเรือน ห้องแถว และตึกแถวเรียงชัดติดกัน ภายในชุมชนมีลักษณะค่อนข้างแออัด และมีพื้นที่ในการประกอบกิจกรรมส่วนกลางของชุมชนที่ค่อนข้างจำกัด

3 อาณาเขตของชุมชน

ทิศเหนือ ติดต่อกับถนนเทอดไท
ทิศใต้ ติดต่อกับถนนเลียบริมทางรถไฟ
ทิศตะวันออก ติดต่อกับซอยเทอดไท 8
ทิศตะวันตก ติดต่อกับซอยเทอดไท 18

ภาพประกอบ 4 : แผนที่ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง
ที่มา : คุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์

ภาพประกอบ 2 : ซอยภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 3 : มัสยิดสวนพลูภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 5 : ประธานชุมชน
ที่มา: https://www.facebook.com/pg/ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง

คณะกรรมการชุมชน

มีคณะกรรมการชุมชน 12 คน

ประธาน คุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์
รองประธาน คุณวรรณเพ็ญ อนันต์นับ
เลขานุการ คุณวีรวัฒน์ หวังสมบูรณ์
ผู้ช่วยเลขานุการ คุณสมนึก น้อยปลา
เหรัญญิก คุณสุธี จุลธีระ
ผู้ช่วยเหรัญญิก คุณอเนก เขียวมณี
ปฏิคม คุณพรเทพ สุทธิพงษ์
ผู้ตรวจสอบ คุณสนธยา เซ็นติยนนท์
ผู้ตรวจสอบ คุณเสริมชัย จุลธีระ
กรรมการ คุณกนิศ สุขสุเมฆ
กรรมการ คุณสมเกียรติ วระประวัติ
ประชาสัมพันธ์ คุณอนันต์ สนั่นไหว

6. ลักษณะประชากร

ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง มีจำนวนครัวเรือนทั้งหมด 300 ครัวเรือน โดยมีบ้านจำนวน 195 หลัง ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง ประชากร 1,800 คน แยกเป็นชาย 900 คน และเป็นหญิง 800 คน

ภาพประกอบ 6 : บ้านภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 8 : ร้านเบเกอรี่ภายในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

7. อาชีพของคนในชุมชน

ประชากรส่วนใหญ่ประกอบอาชีพหลัก คือ ประกอบอาชีพค้าขาย โดยเปิดเป็นร้านขายของชำบริเวณหน้าบ้านของตนเอง บางบ้านก็ไปค้าขายที่ตลาดริมทางรถไฟวงเวียนใหญ่ โดยจะเตรียมของออกไปขายตอนช่วงเย็น ส่วนอาชีพรอง คือ ประกอบอาชีพข้าราชการ และรับจ้างทั่วไป
รายได้ : 12,000 ขึ้นไป

8. การศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม

ประชากรส่วนใหญ่จบการศึกษาระดับ : ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 3
ศาสนาที่นับถือส่วนใหญ่ : ศาสนาอิสลาม

9. วิถีชีวิตในรอบวัน (กิจวัตรประจำวัน, การประกอบอาชีพ ฯลฯ)

ประชาชนส่วนใหญ่ประกอบอาชีพค้าขาย ซึ่งจะมีการเตรียมสินค้าในช่วงเย็น เพื่อนำไปขายที่ตลาดริมทางรถไฟวงเวียนใหญ่หรือเปิดร้านขายของชำบริเวณหน้าบ้านของตนเอง และยังมีกิจกรรมทางศาสนาคือการไปละหมาดที่มัสยิดสวนพลูวันละ 5 ครั้ง

10. วิถีชีวิตรอบสัปดาห์ (การทำบุญวันพระ ฯลฯ)

ในรอบสัปดาห์ทุกๆวันวันศุกร์ เป็นวันรวมกันของชุมชนมุสลิมในชุมชน เพื่อการทำละหมาด ในส่วนที่เกี่ยวเนื่องกับการละหมาด คือ มีการแสดงธรรม เพื่อการอบรมสั่งสอน ผู้เข้าร่วมละหมาด เป็นการเตือนใจประจำสัปดาห์ และเป็นการประชุมปรึกษาหารือระหว่างคนในชุมชนประจำสัปดาห์

ภาพประกอบ 9 : กิจกรรมประชุมคณะกรรมการชุมชน
ที่มา: https://www.facebook.com/pg/ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง

11. วิถีชีวิตรอบเดือน (ประชุมรายเดือน, การพัฒนาหมู่บ้าน ฯลฯ)

ในทุกเดือนจะมีการจัดการประชุมคณะกรรมการชุมชน และในทุกเดือนจะมีมอบทุนการศึกษาให้กับเด็กที่ยากจนและเด็กกำพร้า การการฟังธรรมใหญ่ หรือ การอบรมปัญหายาเสพติด ในบางครั้งอาจมีกิจกรรมอื่นๆเข้ามา เช่น บริการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้า เป็นต้น
(สัมภาษณ์: คุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์)

12. วิถีชีวิตรอบปี (ประเพณี, วัฒนธรรม ฯลฯ)

งานประเพณี ในแต่ละรอบเดือน เช่น มีการจัดงานปีใหม่ และงานวันเด็ก โดยมีการจับฉลากของรางวัลให้กับเด็กๆในชุมชนและชุมชนข้างเคียง นอกจากนี้ยังมีวันสำคัญทางศาสนาอิสลาม เช่น

1. วันตรุษแขกหรือตรุษอีด ในอิสลามมี 2 วันคือ วันอีดฟิฎร และ วันอีดอัฎฮา จะตรงกับวันที่ 1 เดือนเชาวาล และวันอีดอัฎฮาจะตรงกับวันที่ 10 ของเดือนซุลฮิจญะฮเป็นวันเฉลิมฉลองในศาสนาอิสลาม

2. เดือนรอมฎอน คือเดือนที่ 9 ของปฏิทินฮิจญ์เราะฮ์ในศาสนาอิสลาม เป็นเดือนที่มุสลิมถือศีลอดทั้งเดือน และถือว่าเป็นเดือนที่สำคัญที่สุดเดือนหนึ่งของมุสลิม จะต้องอดอาหารเพื่อที่จะได้เข้าถึงอัลลอฮ์

ภาพประกอบ 10 : กิจกรรมวันเด็ก
ที่มา: https://www.facebook.com/pg/ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง

ภาพประกอบ 11 : พิธีถือศีลอด
ที่มา: https://www.facebook.com/pg/ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง

ภาพประกอบ 12 : โรงเรียนศาสนธรรมวิทยา สวนพลู
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

13. สถานศึกษาภายในชุมชน

โรงเรียนศาสนธรรมวิทยา สวนพลู

โรงเรียนศาสนธรรมวิทยา สวนพลู เป็นโรงเรียนสอนศาสนาอิสลามภายในชุมชนพัฒนาบ้านล่าง ภายในพื้นที่ของมัสยิดสวนพลู แต่ตัวโรงเรียนอยู่ที่ชุมชนสวนพลู ก่อตั้งเมื่อวันที่ 8 มีนาคม พ.ศ. 2508

14. สถานที่ราชการภายในชุมชน

ที่ทำการไปรษณีย์ตลาดพลู ที่อยู่ 795-795/2 ซอย เทอดไท 13 แขวง บางยี่เรือ เขต ธนบุรี จังหวัด กรุงเทพมหานคร 10600

ภาพประกอบ 13 : ที่ทำการไปรษณีย์ตลาดพลู
ที่มา: https://www.facebook.com/pg/ชุมชนพัฒนาบ้านล่าง

ภาพประกอบ 14 : มัสยิดสวนพลู
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

15. สถานที่สำคัญทางประวัติศาสตร์และศาสนา

มัสยิดสวนพลู

ตั้งอยู่ริมทางรถไฟสายวงเวียนใหญ่-มหาชัย หากเดินทางมาจะอยู่ ซอยเทอดไท 11 ถนนเทอดไท ฝั่งตรงข้ามสำนักงานเขตธนบุรี มุสลิมในบริเวณมัสยิดสวนพลู ประกอบด้วยมุสลิมเชื้อชาติไทยแต่ดั่งเดิม และเชื้อสายมลายูจากอยุธยา ซึ่งคงอพยพมาตั้งแต่สมัยกรุงแตก เชื้อสายมลายูที่ถูกกวาดต้อนมาจากอาณาจักรปัตตานี และผู้ที่ได้รับมอบหมายให้เป็นนายกองควบคุมชาวตานีในครั้งนั้นคือ “ตนกูมะหมุด” ซึ่งเป็นชาวไทรบุรี และชาวตานีที่ถูกกวาดต้อนมา ทางการได้จัดที่พักเป็นสัดส่วนหลายแห่ง โดยเฉพาะที่กรุงเทพฯ และธนบุรี ที่ปรากฏหลักฐานแน่ชัดมีอยู่ดังนี้ บริเวณสุเหร่าเก่าสวนหลวง บ้านไทร (อาณาบริเวณคลองตัน) มหานาค บ้านสมเด็จ และคลองบางหลวง ส่วนที่ว่าบางหลวงนั้น ก็คือตลอดแนวทางปากคลอง จนถึงบริเวณวัดใหม่ทองคุ้ง (บ้านสวนพลู)

เดิมมัสยิดอยู่สะพานนวจำเนียร แต่ได้ย้ายมาบริเวณสวนพลู เดิมเป็นอาคารไม้ และได้รื้อเสากลางออก และได้มีการปรับปรุงอีกหลายจุดภายในมัสยิด และได้ทำพิธีเปิดเฉลิมฉลองอาคารมัสยิดสวนพลูหลังใหม่วันที่ 6 ธันวาคม 2518
(สัมภาษณ์: คุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์)

16. สถานที่สำคัญภายในมัสยิดสวนพลู

ภาพประกอบ 15 : ห้องละหมาดภายในมัสยิดสวนพลูู
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 8/3/61

ภาพประกอบ 16 : กุโบร์หรือสุสานภายในมัสยิดสวนพลู
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 8/3/61

ภาพประกอบ 17 : ร้านขนมบดิน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

17. ผลิตภัณฑ์ชุมชน

“ขนมบดิน” เป็นเค้กสูตรโบราณตระกูลเค้กเนย ซึ่งเป็นสูตรเฉพาะของชาวมุสลิมภาคกลาง ต้นกำเนิดแถบ ชุมชนมุสลิมซอยสวนพลู ขนมบดินจะมีรสชาติแบบเค้กที่หอมกลิ่นนมข้นหวานและกลิ่นเนยจากปประเทศออสเตรเลีย และเป็นขนมที่ไม่ใช้ยีสต์ ทั้งสิ้นการฟูของขนมเกิดจากการหมักแป้งหลายชั่วโมง

“ขนมบดิน” มีต้นตำรับมาจากชาวโปรตุเกสที่เข้ามาอยู่ในเมืองไทยตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยาแตกประมาณ 200 ปี มาแล้ว ในระยะแรก ๆ เป็นการทำเพื่อใช้เลี้ยงแขกบ้านแขกเมืองที่มาพบปะสังสรรค์กัน

ภายในชุมชนพัฒนาบ้านล่างมีร้านที่จัดจำหน่าย “ขนมบดิน” 3 ร้าน คือ “มารียะห์ เบเกอรี่” “บ้านขนมบดิน มัสยิดสวนพลู” และ “อัยรีน เบเกอรี่”

18. แหล่งทรัพยากร

สภาพอากาศในชุมชน : เนื่องจากชุมชนค่อนข้างมีความแออัด จึงมีสภาพอากาศค่อนข้างอบอ้าวและทำให้อากาศถ่ายเทไม่ค่อยสะดวก

สภาพแม่น้ำ คู คลอง
: ไม่มีคลองในชุมชน เพราะ ปัจจุบันได้สร้างบ้านเรือนและพื้นที่บางส่วนกลายเป็นของเอกชน

ภาพประกอบ 18 : คูคลองในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ผู้ให้สัมภาษณ์ : คุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์ ประธานชุมชนพัฒนาบ้านล่าง
วันที่สัมภาษณ์ : วันอาทิตย์ที่ 4-5 มีนาคม 2561

ประมวลภาพกิจกรรม

ภาพประกอบ 19 : ถ่ายรูปป้ายชุมชนพัฒนาบ้านล่าง
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 20 : ถ่ายกับคุณฟ้าตระการ จันทร์กรุงตน และ คุณอัชนา มะมิง
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 21 : ถ่ายกับคุณกนิศ   สุขสุเมฆ
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 22 : ถ่ายกับคุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 23 : สัมภาษณ์คุณประยูร เรืองปราชญ์ ผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 24 : สัมภาษณ์คุณหนับ คล่องวิชา ผู้ที่อาศัยอยู่ในชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 4/3/61

ภาพประกอบ 25 : สัมภาษณ์คุณไพบูลย์  เรืองปราชญ์ ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 8/3/61

ภาพประกอบ 26 : ถ่ายที่มัสยิดสวนพลูคุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์ ประธานชุมชน
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 8/3/61

ภาพประกอบ 27 : สัมภาษณ์คุณณรงค์ สินสาร เจ้าของร้านมารียะห์ เบเกอรี
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 8/3/61

ภาพประกอบ 28 : ถ่ายกับคุณไพบูลย์ เรืองปราชญ์ ประธานชุมชน และคุณณรงค์ สินสาร
ภาพถ่ายจริง : เมื่อวันที่ 8/3/61